تولید کننده کود های آلی و شیمیایی جنوبگان

ورود | ثبت‌نام

كود كمپلكس جنوبگان برای جلوگيری از عارضه خشكيدگی خرما

نکاتی مهم پیرامون خشکیدگی خوشه خرما و راههای جلوگیری از آن

 

در چندسال گذشته عارضه خشکیدگی خوشه خرما مهمترین نگرانی باغداران و کشاورزان استان و بویژه بم را فراهم نموده است . شدت خسارت در بعضی از باغات و کلاًدر منطقه بحدی بوده که مسئولین را به چاره اندیشی وادار نموده است . اینجانب نیز به عنوان یکی از فارغ التحصیلان رشته کشاورزی که سالها درگیر مسائل تحقیقاتی و عملی تولید ، بسته بندی و حتی صادرات خرما بوده ام از این قاعده مستثنی نبوده ام .

تغییرات اقلیمی و تأثیر گرمای بیش از اندازه و مزمن در ظهور عارضه خشكيدگي خرما از یکطرف و مشاهدات اولیه و پرس و جوی مداوم از باغداران و سرکشی به باغاتی که در سالهای گذشته در مناطق مختلف دچار آسیب جدی خشکیدگی خرما شده بودند و همزمان و در کنار آنها باغات کمتر آسیب دیده از سوی دیگر ، این فرضیه را جدی می ساخت که پدیده خشكيدگی می تواند راه حل مناسب خود را داشته باشد . اصلاح و تعادل در پارامترهای اقلیمی که حاصل دستکاری و استفاده حریصانه از سوختهای فسیلی توسط انسان در سرتاسر کره زمین است یک عزم جدی جهانی و یک تصمیم و اراده بین المللی را در درازمدت طلب می کند . بهرحال تمام موجودات زنده و من جمله گیاهان که با محیط پیرامونی و اقلیم اطراف خود ارتباط دارند از این امر تأثیر می پذیرند . ذکر این نکته ضروریست تمام ارگانیسم های زنده از تک سلولی ساده ای مثل آمیب گرفته تا موجودات پرسلولی نظیر درخت خرما سیستم های طبیعی حفاظت از خود را دارند و لزوماً همان گونه که انسان در هنگام خطر از خود و فرزندان خویش محافظت می کند آنها نیز آنگونه که نظام خلقت حکم می کند و نرم افزارهای متعدد ژنتیکی را در آنها بودیعه گذارده در هنگام ضرورت  از خود و نتاج خود در مقابل تنش های محیطی نگهداری می کنند . نخل به دو روش غیرجنسی و جنسی مشابه سازی می کند .  هنگامیکه کوتاه ، جوان و نزدیک زمین است از طریق تولید پاجوش و وقتی بالغ شد با تولید خوشه و عمل لقاح و از طریق هسته تولیدمثل می کند به جرات می توان گفت کلیه اندامهای گیاهی از ریشه ، تنه و برگ گرفته تا کلیه فعالیت های متابولیکی نظیر فتوسنتز و تنفس در مسیر حفظ خود و تنازع بقا و تولید نسل قرار دارند . از این منظر برونبَر  میوه خرما مانند جمجمه انسان که از مغز حفاظت می کند ضمن حفاظت از هسته و مشابه زرده تخم مرغ که مواد غذایی کامل جهت رشد جوجه را در خود دارد ، ذخیره ماده غذایی با ارزشی است که درخت می تواند در هنگام ضرورت و در صورت مواجه شدن با عوامل نامساعد جوی و محیطی از آن برای کامل نمودن هسته استفاده کند . در واقع نخل به هنگام مواجه شدن با تنش های محیطی و در صورت عدم توانائی در تولید ماده غذائی کافی است که از ذخیره ماده غذایی میوه جهت تکمیل هسته استفاده می کند و بدین ترتیب هسته ها اکثراً کامل و میوه ها عموماً چروکیده و خشک (خشكيدگی خرما)می شوند .

نگارنده بنا به وظیفه شغلی و با ارائه یک برنامه کودی معین در باغات متعدد در مناطق مختلف و در چند سال گذشته نتایج بسیار امیدوارکننده ای جهت کاهش عارضه خشکیدگی خرما داشته است . در بعضی باغات خسارت خشکیدگی خرما صفر و کیفیت محصول برداشتی بسیار مطلوب بوده است .

عدم اجرای برنامه فوق در نخلستانهای مجاور باغات محل اجرای طرح ، با بافت خاک مشابه و آبیاری با کیفیت آب کاملاً یکسان موجب خشکیدگی خرما زیاد و تولید محصولی کاملاً نامرغوب گردیده است .

مطالب فوق دارای استناد تصویری است .

در واقع علت خشکیدگی خرما را صرفاً نباید در گرمای شدید و ممتد تابستان جستجو کرد ، بلکه زمستانهای معتدل و بدون یخبندان ، بعلاوه فارغ شدن زود هنگام نخل از محصول سال گذشته ، باعث گلدهی پیش از موعد طبیعی می گردد . نیاز انرژی هر گیاه از ظهور گل تا رسیدن میوه ثابت است . همین نیاز ثابت اساس تولید میوه و سبزیجات گلخانه ای است .

در واقع ظهور زودهنگام گل باعث تکمیل پروسه دریافت انرژی و رسیدن خرما در تیرماه و اوائل مرداد می گردد . این در حالیست که اتفاقاً گرمترین ماههای سال ماههای تیر و مردادند . جهت مقابله با گرمای شدید خصوصاً دمای بالای هوا در شب تنفس گیاه بشدت افزایش می یابد .  تنفس عملی است درست در نقطه مقابل فتوسنتز و باعث سوختن مواد حاصله از فتوسنتز می شود . با افزایش گرما و کاهش راندمان واکنش های بی نیاز از نور فتوسنتز و همزمان افزایش تنفس و سوخت مواد تولید شده بر اثر فتوسنتز ، گیاه مجبور است در یک زمان مشخص در دو جبهه متفاوت، هم با گرمای شدید مقابله کند و هم میوه را کامل نماید . اثرات این پدیده زمانی غیرقابل جبران است که میزان مواد باقیمانده آنقدر کم باشد که جوابگوی نیاز گیاه جهت ذخیره در اندامهای ذخیره ای نباشد . بنابراین همه مواردی که موجب افزایش راندمان فتوسنتز و در نتیجه افزایش توان گیاه جهت تولید ماده غذائی می شوند را باید مورد مطالعه دقیق قرار داد .

جهت تولید محصول مرغوب باید اندوخته مواد مغزی در میوه خرما را افزایش دهیم . مقدار مواد اندوخته ارتباط مستقیم به میزان فتوسنتز خالص گیاه دارد . یعنی در صورتیکه بتوانیم میزان فتوسنتز خالص را که حاصل جمع جبری میزان فتوسنتز ناخالص و تنفس گیاه است را افزایش دهیم در واقع به داشتن محصول بیشتر و مرغوب کمک کرده ایم.

 

فتوسنتز خالص = فتوسنتز ناخالص + انرژی مصرف شده در تنفس گیاه

 

با پیش رس شدن میوه و همزمان شدن آن با گرمترین روزهای تابستان و با افزایش تنفس، در صورت ثابت بودن مقدار فتوسنتز ناخالص در واقع از میزان فتوسنتز خالص و در نتیجه از مقدار مواد ذخیره ای  کم می شود.  با کاهش جریان انتقال مواد ذخیره ای به میوه در زمانیکه درخت جهت تکمیل هسته و همچنین شیره دار شدن میوه به مواد غذایی حداکثری نیاز پیدا می کند تکمیل هسته که رسالت بقاء نسل را به عهده دارد در اولویت اول تغذیه قرار می گیرد و مواد غذایی ارسالی از اندامهای تولیدی نظیر برگ به هسته گسیل می گردد . همچنین هسته چند روز قبل از کامل شدن و با تغییرات شیمیائی مواد متشکله در آن به یک عضو مصرف کننده و مکنده قوی در گیاه تبدیل می شود . بگونه ای که اگر نخل نتواند نیاز غذائی کل میوه (شامل هسته و برونبر) را تأمین کند مواد ذخیره ای موجود در برونبر در هسته تخلیه می شود .

از برآیند مطالب فوق می توان چنین نتیجه گیری کرد که کلیه عوامل مثبت در سرعت و میزان  فتوسنتز و کاهش تنفس می توانند راهگشای رسیدن به کاهش خشکیدگی خرما و حتی عدم وجود خشکیدگی خوشه خرما شوند و بالطبع عوامل کاهنده فتوسنتز در افزایش عارضه خشکیدگی خرما تأثیر دارند .

این عوامل محیطی و دورنی اند .عوامل محیطی عبارتنداز غلظت ایندریدکربنیک و اکسیژن پیرامون گیاه، شدت و کیفیت نور و دما وعوامل درونی شامل مقدار آب برگ ، سن برگ ، تعداد کلروفیل آن ، تعداد و اندازه روزنه های برگ و نوع گیاه و  وضعیت تغذیه گیاه .

اگر چه افزایش غلظت انیدریدکربنیک در نور شدید تا دو هزار شمع فوت می تواند باعث افزایش سرعت فتوسنتز شود . امّا در هوا معمولاً به اندازه ای که گیاه بتواند به راحتی عمل فتوسنتز را انجام دهد انیدرید کربنیک وجود دارد . همچنین غلظت اکسیژن نیز تأثیر چندانی بر سرعت فتوسنتز در گیاهان چهار کربنی ندارد . مهمترین عامل مؤثر محیطی شدت و کیفیت نور است . فتوسنتز فرایندی نوری است و گیاهان بر حسب نیاز به نور و شدت آن به دو گروه نورپسند و سایه پسند تقسیم می کنند . خرما یک گیاه نورپسند است و رعایت فاصله به گونه ای که برگهای آن در معرض نور کافی قرار گیرند الزامیست .

اگر چه دما بر واکنشهای فتوسنتزی نیازمند به نور اثری ندارد امّا سرعت واکنشهای آنزیمی بی نیاز از نور مستقیماً به دما بستگی دارد . آنزیمهای گیاهی در دمای بسیار پائین و یا بسیار بالا به حالت غیرطبیعی درمی آیند در این صورت مواد حاصله از فعالیتهای فتوسنتز حالت عکس گرفته و به مواد اولیه برگشت می نمایند . یکی از دلایل مخرب تأثیر دمای بالا افزایش شدت تنفس گیاه در شب است ؛ شدت تنفس موجب سوختن مواد حاصله که بر اثر پدیده فتوسنتز تولید شده اند می گردد .

بعلاوه افزایش درجه حرارت تا میزان 50 درجه و طول مدت(مثلاً 8 ساعت در روز) و تناوب آن (مثلاً 20 روز متوالی) تأثیرات بسیار ماندگاری در گیاه می گذارد . این تغییرات  که به تغییرات موجی نامگذاری شده اند تا مدتها بعد از رفع عامل در گیاه باقـی می مانند . متأسفانه کنترل عوامل محیطی و خصوصاً مورد اخیر در اختیار کشاورز نیست امّا باغداران می توانند با ایجاد شرایط و عوامل مساعد درونی بر سرعت فتوسنتز و در نتیجه بر مقدار مواد ذخیره ای گیاه خود بیافزایند تا درخت خرما بتواند راحت تر بحرانهای ناشی از عوامل نامساعد محیطی را پشت سر بگذارد .

 

 

 

مهندس امان الله صديقي  09131440113


                                                                                               
 


نشانی دفتر مرکزی  شركت كرمان زمين:

کرمان ، میدان مجسمه خواجو ، کوچه جنب پمپ بنزین فابریک

شماره های  تماس :

0341-2261733